İstanbul Kültür Üniversitesi Adalet ve Suç Psikolojisi Laboratuvarı tarafından hazırlanan “Türkiye Şiddet Haritası-2024” raporu, Türkiye’deki şiddet oranlarının, özellikle çocuklar ve yaşlılar söz konusu olduğunda, dünya ortalamasının oldukça üzerinde olduğunu ortaya koydu. Rapora göre, Türkiye’deki çocuk cinayetleri, küresel ortalamanın yaklaşık iki katı düzeyinde iken, yaşlılara karşı uygulanan fiziksel şiddet ise dünya ortalamasının 3,5 katına kadar çıkıyor.
Raporda ayrıca, Türkiye’deki şiddet olaylarının, bireylerin birbirine olan yakınlıklarıyla paralel olarak daha ölümcül bir hal aldığı vurgulandı. Özellikle kadınlar, çocuklar ve yaşlıların şiddete daha açık gruplar olarak öne çıktığı belirtiliyor. Cumhuriyet’in aktardığına göre, rapor, erkeklerin çoğunlukla arkadaşları tarafından, kadınların ise en çok eşleri tarafından öldürülüp yaralandıklarını gösteriyor.
İstanbul Kültür Üniversitesi Adalet ve Suç Psikolojisi Laboratuvarı‘nın kurucu direktörü Doç. Dr. Ayhan Erbay ve öğrencilerinin katkılarıyla hazırlanan bu rapor, Türkiye’deki şiddet dinamiklerine dair önemli veriler sunarak, toplumsal duyarlılığı artırmayı amaçlıyor.
Raporun öne çıkan bulguları şu şekilde:
- Türkiye’de kişilerarası şiddet çoğunlukla cinayet ve ağır yaralama ile sonuçlanıyor.
- Şiddet olaylarının yoğun olduğu bölgeler genellikle nüfusun kalabalık olduğu şehirler olsa da, Çorum, Edirne, Aksaray ve Kırıkkale gibi illerdeki olayların sebeplerinin nüfus yoğunluğundan ziyade sosyoekonomik ve durumsal faktörlerden kaynaklandığı ifade edildi. Göçmen sayısındaki artış, genç nüfusun şehirlerden göçü ve eğitim-sağlık erişiminin azalması önemli risk faktörleri arasında yer alıyor.
- Kişilerarası şiddette ateşli silah kullanımının yüksek oranlarda olduğu vurgulandı.
- Erkek mağdurların yarısı cinayet, yarısı yaralama; kadın mağdurların ise yüzde 70’i cinayet, yüzde 20’si yaralama ve yüzde 10’u cinsel saldırıya maruz kalıyor.
- Özellikle çocuk ve yaşlı nüfusa yönelik şiddet olaylarında hızlı bir artış söz konusu.
- Yaşlılara yönelik şiddet olaylarının çoğunlukla öldürme amacıyla ve ateşli silahlarla işlendiği; saldırganların genellikle yaşlının çocuğu, damadı veya torunu olduğu açıklandı.
- Çocuklara yönelik şiddet olaylarında ise genellikle yaralama amacıyla kesici ve delici aletler kullanılırken, saldırganların çoğunlukla çocuğun arkadaş çevresinden kişiler olduğu belirtildi.
- Fail profili incelendiğinde, olayların yüzde 93’ünde erkeklerin, yüzde 7’sinde ise kadınların saldırgan olduğu tespit edildi.
“YAKINLIK ARTTIKÇA ŞİDDET ÖLÜMCÜL HALE GELİYOR“
Doç. Dr. Ayhan Erbay raporla ilgili açıklamasında, aile içi şiddette mağdurların çoğunlukla kadınlar, çocuklar ve yaşlılar gibi direnme gücü düşük bireyler olduğunu ifade etti. Erbay, saldırgan ile mağdur arasındaki yakınlık arttıkça şiddetin daha ölümcül hale geldiğini belirterek, “Tanışıklık arttıkça şiddetin ölümcül hale gelme eğilimi Türkiye’de de diğer ülkelerdeki bulgularla uyumlu. Şiddetin önlenmesi için şiddet dilinin azaltılması ve toplumsal değerlerin yeniden gözden geçirilmesi gerekiyor. Raporumuzun kamu otoritelerine yol gösterici olmasını umuyoruz” dedi.